W polskich lasach nietrudno spotkać czarno-żółtą, efektownie ubarwioną salamandrę. Wielu ludzi, widząc jej kształt, instynktownie myśli: „To pewnie jakaś jaszczurka”. Nic dziwnego — zwierzęta te mają podobne ciało, długi ogon i poruszają się na czterech kończynach. Jednak podobieństwo jest tylko powierzchowne. Jeśli zastanawiasz się, czy salamandra to jaszczurka, ten poradnik rozwieje wątpliwości i pomoże Ci odróżniać te dwa gatunki raz na zawsze.
Czy salamandra to jaszczurka?
Krótka odpowiedź brzmi: nie, salamandra to nie jaszczurka. Choć wyglądają podobnie, należą do zupełnie innych grup zwierząt.
- Salamandra jest płazem, podobnie jak żaba czy traszka.
- Jaszczurka jest gadem, tak jak wąż czy żółw.
To oznacza, że różnią się budową ciała, sposobem oddychania, rozrodem, środowiskiem życia, skórą, a nawet temperaturą ciała.
Salamandra plamista — gatunek występujący w Polsce — jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych płazów europejskich, natomiast jaszczurki, które widujemy w ogrodach czy na łąkach, należą do zupełnie innej klasy.
Jak odróżnić salamandrę od jaszczurki?
Choć na pierwszy rzut oka są podobne, kilka cech pozwoli łatwo je rozpoznać.
Skóra
- Salamandra: gładka, błyszcząca, wilgotna. Płazy muszą mieć mokrą skórę, bo oddychają również przez nią.
- Jaszczurka: sucha, pokryta łuskami, bardziej „szorstka”.
Oddychanie
- Salamandra: oddycha częściowo przez skórę, dlatego nie może wysychać.
- Jaszczurka: oddycha wyłącznie płucami.
Zachowanie
- Salamandra: zwykle aktywna w nocy lub po deszczu; unika słońca.
- Jaszczurka: uwielbia słońce, wygrzewa się na kamieniach i pniach.
Występowanie
- Salamandra: przebywa w wilgotnych lasach, w pobliżu potoków i źródeł.
- Jaszczurka: wybiera łąki, polany, murki, miejsca suche i nasłonecznione.
Rozród
- Salamandra: w Polsce rodzi żywe młode w wodzie lub rodzi larwy.
- Jaszczurka: składa jaja w ziemi lub w ukrytych miejscach.
Dlaczego ludzie mylą salamandry z jaszczurkami?
Najczęstsze powody to:
- podobny kształt ciała i obecność ogona,
- sposób poruszania się (chodzenie na czterech łapach),
- niski wzrost i podobna wielkość,
- brak wiedzy o tym, czym różnią się gady od płazów.
Jednak różnice między tymi zwierzętami są fundamentalne i dotyczą całej ich fizjologii.
Na jakie zachowania salamandry warto uważać?
Mimo że salamandra plamista jest fascynującym gatunkiem, w kontaktach z człowiekiem należy pamiętać o jednej ważnej rzeczy:
Salamandra jest jadowita
Nie oznacza to, że atakuje ludzi — bo nie atakuje. Jednak jej skóra wydziela toksynę salamandrynę, która ma działanie drażniące i może wywołać:
- pieczenie skóry,
- zaczerwienienie,
- podrażnienie błon śluzowych,
- ból, jeśli trafi do oczu.
Dlatego nie należy brać salamandry do rąk, szczególnie gołymi dłońmi.
Dla człowieka nie jest niebezpieczna, o ile nie dotyka się twarzy po kontakcie lub nie wkłada rąk do ust.
Salamandra jest pod ochroną
To bardzo ważne — w Polsce salamandra plamista jest gatunkiem chronionym.
Nie wolno jej:
- łapać,
- przenosić,
- przetrzymywać,
- płoszyć,
- niszczyć jej siedlisk.
Za naruszenia tego zakazu grożą wysokie kary finansowe.
Jak zachować się, gdy spotkasz salamandrę w lesie?
Spotkanie salamandry to okazja do zobaczenia rzadkiego płaza, ale warto pamiętać o kilku zasadach.
1. Nie dotykaj
Skóra salamandry jest delikatna, a dodatkowo wydziela toksyny.
2. Nie zabieraj ze ścieżki
Salamandra sama znajdzie drogę. Możesz jedynie delikatnie ją ominąć.
3. Nie fotografuj z lampą błyskową
Jasne światło może ją stresować.
4. Pies w lesie? Uważaj
Czworonogi mogą zainteresować się jaskrawymi kolorami salamandry. Lepiej trzymać zwierzę blisko siebie.
5. Zachowaj dystans
Salamandra to dzikie zwierzę — obserwuj z szacunkiem.
Co je salamandra i jak żyje w swoim środowisku?
Dla ciekawych — salamandra prowadzi nocny tryb życia i poluje m.in. na:
- ślimaki,
- owady,
- dżdżownice,
- pająki,
- larwy.
Lubi wilgoć, dlatego spotkasz ją najczęściej po deszczu, kiedy inne zwierzęta wychodzą na powierzchnię. Salamandry są długowieczne — mogą żyć nawet 20 lat, co czyni je jednym z najdłużej żyjących płazów europejskich.
Czy salamandra jest groźna dla psa lub kota?
Dla ludzi toksyna salamandry jest umiarkowanie drażniąca, ale dla psów i kotów może być silniejsza. Jeśli zwierzę:
- weźmie salamandrę do pyska,
- poliże ją,
- połknie wodę z jej śluzu,
mogą wystąpić objawy:
- ślinotok,
- wymioty,
- ból pyska,
- apatia,
- drgawki (w cięższych przypadkach).
Dlatego jeśli Twój pies jest ciekawski — warto uważać podczas wycieczek.
Czy salamandra jest pożyteczna?
Tak! Salamandra pełni ważną rolę w ekosystemie — reguluje liczebność owadów i pomaga utrzymać równowagę biologiczną lasu. Nie niszczy upraw, nie gryzie ludzi i nie wchodzi do domów. To ciche, spokojne zwierzę, które więcej czasu spędza ukryte niż widoczne.
Salamandra absolutnie nie jest jaszczurką, mimo że na pierwszy rzut oka wygląda podobnie. To płaz, który ma wilgotną skórę, prowadzi nocny tryb życia i żyje w wilgotnych lasach. Jaszczurki są gadami — suchymi, łuskowatymi i kochającymi słońce.
Źródło: www.cafeanimal.pl
