Sowa uszata (Asio otus) to jedna z najbardziej rozpoznawalnych sów Europy. Jej charakterystyczne „uszy”, czyli pęczki piór widoczne na głowie, sprawiają, że wygląda niezwykle dostojnie i budzi ogromną ciekawość obserwatorów przyrody. Mimo dość szerokiego występowania, wiele osób nie wie, gdzie tak naprawdę można zobaczyć te ptaki, jak wygląda ich życie oraz dlaczego wydają tak nietypowe odgłosy.
Gdzie żyją sowy uszatki?
Sowy uszatki mają bardzo szeroki zasięg występowania – obejmuje on Europę, Azję oraz północną Afrykę. W Polsce są ptakami nielicznymi, ale dość równomiernie rozmieszczonymi, dzięki czemu przy odrobinie szczęścia można je spotkać niemal w każdym regionie.
Najczęściej zamieszkują:
- lasy mieszane i iglaste – szczególnie te z gęstym podszytem,
- zakrzaczenia i śródpolne zagajniki,
- tereny rolnicze – blisko pól uprawnych, gdzie żerują norniki,
- parki miejskie i cmentarze – coraz częstsze miejscówki zimowych zlotów,
- stare sady, obrzeża wsi i małych miasteczek,
- pasma drzew przy polach – idealne miejsca na czatowanie nad otwartą przestrzenią.
Sowa uszata potrzebuje miejsca, w którym może się ukryć za dnia (gęste drzewa, iglaki, krzewy), oraz otwartej przestrzeni, na której poluje nocą. To ptak, który unika zwartego centrum lasu – preferuje ekoton, czyli granicę lasu i łąki.
Gdzie najłatwiej je obserwować?
Największa szansa jest zimą, kiedy sowy uszatki tworzą tzw. zlotowiska – grupy kilku, kilkunastu, a czasem nawet kilkudziesięciu osobników. Chętnie wybierają wtedy:
- tuje,
- świerki,
- żywopłoty,
- gęste krzewy.
Można je spotkać także w parkach miejskich, gdzie przesiadują przez cały dzień, często w pełnym słońcu.
Czym się żywi sowa uszata?
Sowa uszata to przede wszystkim specjalistka od małych gryzoni, dzięki czemu jest niezwykle pożyteczna dla ekosystemu i rolnictwa.
Podstawowy pokarm sów uszatek:
- norniki (najważniejsze źródło pożywienia),
- myszy polne,
- młode szczury,
- ryjówki.
Gdy pokarmu brakuje (np. przy spadku populacji norników), sowy uszatki mogą polować również na:
- małe ptaki,
- pasikoniki i duże owady,
- młode króliki.
Jak poluje sowa uszata?
- Poluje głównie o zmierzchu i w nocy.
- Leci nisko nad ziemią, obserwując i nasłuchując ruchu gryzoni.
- Dzięki asymetrycznym otworom słuchowym potrafi dokładnie namierzyć ofiarę nawet pod śniegiem.
- Jest mistrzem cichego lotu – jej pióra redukują szum powietrza.
W ciągu doby sowa uszata potrafi zjeść nawet kilka gryzoni, dlatego jej obecność jest oznaką zdrowego, zrównoważonego ekosystemu.
Dlaczego sowa uszatka piszczy?
Choć większość osób kojarzy sowy z charakterystycznym „pohukiwaniem”, sowa uszata wydaje także wysokie piski, a nawet dźwięki przypominające skomlenie lub krzyki.
Najczęstsze powody pisków:
1. Komunikacja młodych z rodzicami
Pisk młodych sów jest sygnałem:
- „jestem tutaj”,
- „przynieś mi jedzenie”,
- „nie mogę znaleźć gniazda”.
Młode piszczą często do kilku tygodni po opuszczeniu gniazda.
2. Pisk dorosłych podczas sezonu godowego
Samce mogą wydawać krótkie, wysokie dźwięki, by komunikować swoją obecność partnerce lub odstraszać konkurentów.
3. Sygnał alarmowy
Sowy uszatki potrafią piszczeć, gdy czują zagrożenie, np. ze strony kota, kuny, dużego ptaka drapieżnego czy… człowieka, który podszedł zbyt blisko.
Czy pisk sowy oznacza, że coś jest nie tak?
Nie zawsze. To naturalny sposób komunikacji, szczególnie wiosną i latem. Jeśli jednak słyszysz głośne, uporczywe piski w jednym miejscu, mogą to być młode wzywające rodziców — wtedy najlepiej nie podchodzić i nie przeszkadzać rodzinie sów.
Czy sowa uszata odlatuje na zimę?
Sowy uszatki są częściowo wędrowne. Oznacza to, że część populacji migruje, a część pozostaje na miejscu.
Jak wygląda migracja sowy uszatki?
- Ptaki z Europy Północnej i Wschodniej często przelatują zimą na południe: do Niemiec, Francji, Polski, Czech, a nawet na Bałkany.
- Sowy z Polski potrafią migrować tylko lokalnie — z lasów do miast, parków i ogrodów.
- Jeśli zima jest łagodna i gryzoni jest dużo, sowy mogą nie odlatuć wcale.
Zimowe gromadzenia – wyjątkowe zjawisko
Zimą sowy uszatki często przesiadują w grupach na drzewach iglastych lub gęstych krzewach. Takie zlotowiska mogą liczyć:
- od kilku,
- do nawet 50 sów!
Powód?
Zimowe nocowanie w grupie to większa szansa na wykrycie drapieżnika i mniej energii zużytej na ogrzewanie podczas mroźnych nocy.
Czy uszatki można dokarmiać zimą?
Nie — sowy same polują i nie jedzą karmy dla ptaków. Najlepsza pomoc to:
- niewpuszczanie kotów na teren zlotowiska,
- niepodchodzenie zbyt blisko do sów,
- spokojne obserwowanie z odległości.
Sowy uszatki to jedne z najciekawszych i najbardziej tajemniczych ptaków polskich terenów. Żyją na granicy lasów i otwartych przestrzeni, odżywiają się głównie gryzoniami, potrafią wydawać zaskakujące piski i tworzą zimowe zlotowiska, które są prawdziwą atrakcją dla obserwatorów przyrody.
Źródło: www.cafeanimal.pl
